Evet birazda, bisiklet gurularının ve profesyonel kullanıcıların önerdikleri birkaç sayısal ölçüm tekniğinden ve uygun bisiklet seçimi için uygulanan ileri seviye yöntemlerden bahsedeceğim.

Daha önce de belirttiğim gibi; yazımın üçüncü ve son bölümünde, bisiklet gurularının ve profesyonel kullanıcıların önerdikleri birkaç sayısal ölçüm tekniğinden ve uygun bisiklet seçimi için uygulanan ileri seviye yöntemlerden bahsedeceğim.

Bazı kaynaklarda Eddie Borysewicz, Greg LeMond, Davis Phinney, Connie Carpenter gibi antrenörlerin ve yarışçıların önerdikleri kullanışlı ölçme yöntemleri ve bisiklet üzerinde uygun pozisyonu bulmaya yönelik bilgiler var. Ayrıca bu iş için geliştirilen Fit Kit, BioRacer ve Serotta’nın Size-Cycle ürünleri gibi ticari ölçümleme sistemleri mevcut.

A. Bacak-Arası Boyu

Uygun kadro boyutunu saptamak için öncelikle ‘Bacak-Arası Boyunun’ hassas ölçümü yapılmalıdır. Bunun için sert ve düzgün zeminli bir yerde bisiklet kıyafetlerinizi ve sadece çoraplarınızı giyerek ayakta dik durun, bacaklarınızı hafifçe aralayarak (ayak bilekleri arasındaki mesafe 5cm olacak şekilde), sırtınızı duvara dayayın ve dümdüz ileriye doğru bakın. Bacaklarınızın arasına, bir kenarı dayandığınız duvara değecek şekilde, kalın ciltli bir kitap veya gönye yerleştirip kasıklarınıza doğru iyice çekin (sürüş sırasında bisiklet selesine uygulanan baskının benzerini yaratabilmek için). Bu arada yanınızda, kitabın üst kenarı ile zemin arasındaki mesafeyi ölçecek bir arkadaşınızı bulundurun. Tutarlı bir ölçüm için işlemi iki-üç kez tekrarlayarak, bulduğunuz sonuçların ortalamasını ‘Bacak-Arası Boyu’ olarak kaydedin.

B.Kadro Ölçüsü

Kadro ölçüsünün referansı, kadronun sele borusunun boyudur. Profesyonel yarışçıların kadroları, yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi, sele borusundan ileriye doğru iki yöntemle ölçülür; ‘merkezden tepeye’ (C-T) veya ‘merkezden merkeze’ (C-C). C-T mesafesi daha yüksek bir noktadan ölçüldüğü için, C-T boyu 55cm olarak hesaplanan bir kadronun C-C boyu aşağı yukarı 53.5-54cm’dir. Yani C-T ile C-C boyu arasındaki fark kabaca 1-1,5cm’dir.

Kullanıcıya uygun yol yarış bisikletinin C-T ölçüsünü hesaplamak için ’0,67xBacak-Arası Boyu’ formülü bize kılavuzluk etmektedir. Örneğin, Bacak-Arası Boyu 85cm olan bir bisikletçi, 0,67x85cm C-T ölçüsünde veya 57cm boyutunda bir kadro seçmelidir. LeMond’un yönteminde ise uygun C-C ölçüsü ’0,65xBacak-Arası Boyu’ formülü ile hesaplanır-ki, bu da C-T ile C-C boyu arasındaki 1-1,5cm’lik fark eklendiğinde hemen hemen aynı kadro ölçüsüne denk gelmektedir.

Bahsedilen formülü kullanan iri sürücülerin, kendilerini çok küçük ve rahatsız bir kadronun üzerinde bulmaları olasıdır. Daha konforlu kadro isteyen uzun boylu bisikletçilerin, C-T boyu, Bacak-Arası Boyundan 27-28cm daha kısa olan kadroları seçmeleri daha doğru olacaktır.

Dağ Bisikletleri için tavsiye edilen ölçü, yol bisikletinden 10-12cm daha kısadır. Yani C-T boyu 55cm gelen bir yol bisikleti kullanan sürücü, 43-45cm C-T ölçüsünde bir dağ bisikleti kadrosu tercih etmelidir.

Dağ bisikletlerinde uygun kadronun seçimi için üst borunun boyu da önemli rol oynamaktadır. Mesela uygun kadro açıklığını, sele yüksekliğini ve nötr diz pozisyonunu (yazının ilerleyen bölümlerinde bahsedeceğim) hem 41cm ölçüsündeki hem de 48cm ölçüsündeki bir kadroda sağlayabilirsiniz. Ama, 48cm’lik kadronun üst borusu 41cm’lik kadronunkinden muhtemelen 2,54cm daha uzun olacaktır. Bu durum, gidon sapının boyunu da değiştirecektir. İşte bu yüzden, dağ bisikletinizin kadrosunu seçerken üst boru ve gidon sapı boylarının sürüş sırasında rahatsızlık yaratmayacağından, deneme yaparak, emin olun.

C.Sele Yüksekliği

Matematiksel hesaplama yöntemini kullanarak, uygun kadro ölçüsü ile birlikte, ’0.883xBacak-Arası Boyu’ formülüyle, doğru sele yüksekliği ayarlayabilirsiniz. Bu değer, kadro Alt Braketinin (bkz. Kadro Boyutları) merkezi ile selenin tepesinin en alçak noktası arasındaki mesafe ölçülerek bulunmalıdır. Saptanan ölçü; pedal çevirme hareketinin en alt noktasındayken, bacakların hafifçe bükülü kalarak tamamen uzatılabilmesini sağlar.

LeMond, eğer klipsli (kilit mekanizmalı) pedal kullanıyorsanız, bu ölçüyü 3mm kısaltmanızı öneriyor. Bunun yanı sıra, eğer sürüş sırasında ayak ucunuz aşağıya ve topuklarınız yukarıya doğru bakıyor ise sele yüksekliğini azıcık arttırmayı düşünebilirsiniz. En önemlisi, arada sırada sele yüksekliğinizi değiştirerek, vücudunuza uygun ideal pozisyonu yakalamaya çalışmaktır.

Mevcut bisikletinizin sele yüksekliğini şöyle kontrol edebilirsiniz; pedal çevirirken ayağınızı yere en yakın pozisyonda durdurun. Bu durumda bacağınız hafifçe bükük olmalıdır. Eğer bacağınız düz ise (diz kilitlenmesi), seleniz çok yüksek demektir. Eğer diziniz aşırı bükülmüşse, seleniz çok alçaktadır. Her iki uygunsuz pozisyon da dizinizi incitebilir.

Alçak ayarlanmış sele gücünüzden çalarak sürüşü zorlaştırır. Hemen sele vidasını gevşeterek, duruma göre selenizi yükseltin veya alçaltın (selenin altındaki destek borusunun üzerinde, seleyi emniyetli şekilde nereye kadar yükseltebileceğinizi gösteren, maksimum seviye çizgisi bulunmalıdır). Eğer selenizi yeteri kadar yukarıya veya aşağıya doğru ayarlayamıyorsanız, bisikletinizin ölçüsü size uygun olmayabilir veya sele altındaki destek borusun boyu yetersizdir. Böyle bir ortamda, güvendiğiniz bir bisiklet servisine danışın. Unutmadan söyleyeyim, seleyi yükselttiğinizde gidonunuzu da kaldırmanız gerekebilir.

D.Nötr Diz Pozisyonu

Bu adımda, bisikletinizi sabit bir antrenman aletine, ön ve arkası aynı seviyede olacak şekilde bağlayın. Pozisyonunuzu video kamera veya ön ve yanlara yerleştireceğiniz aynalar ya da bir arkadaşınızın yardımıyla denetleyin. 8-10 dakika sürüş yaparak ısının.

Ardından ileriye doğru bakarak, yavaşça pedal çevirmeyi durdurun ve pedal kollarını yatay biçimde, resimde gördüğünüz gibi yere ve birbirlerine paralel olacak duruma getirin. Öndeki dizinizin duruşunu, ‘Nötr Diz Pozisyonunu’ gözünüzle saptamak için, pedal milinden hizalayarak kontrol edin. İlerideki dizkapağınız aşağıya doğru şakul oluşturmalıdır. ‘Nötr Diz Pozisyonu’ kontrolü yaparken topuklarınızı ve kalçanızı yerinden kaldırmamaya özen gösterin. Ardından, uygun pozisyonu almak için gerekirse selenizi öne veya geriye doğru hareket ettirin.

‘Nötr Diz Pozisyonu’ çoğu bisikletçi için iyi bir başlangıç noktasıdır, yine de profesyonel sporcular ayarlarını değişik şekilde yaparlar; uzun mesafe yol yarışçıları ve dağ bisikletçileri genelde güç kazanımı için selelerini 1cm gibi geride ayarlarlar. Sprinterler ise, üst dişlilere daha hızlı çıkmak ve ani hız kazanabilmek için selelerini ideal pozisyondan biraz daha ileride sabitlerler.

Kadro ölçüsü ve geometrisi üzerine söylenmesi gereken bir konu da, ‘Nötr Diz Pozisyonu’ sağlandıktan sonra sele yüksekliğini tekrar kontrol edilmesi gerekliliğidir. Selenizi ileriye veya geriye doğru hareket ettirdiyseniz, sele yüksekliğini etkilemiş olabilirsiniz ve tekrar ayar yapmanız gerekebilir.

E.Üst Boru ve Gidon Sapı Boyu

Sırada sürücünün gidona doğru erişimini sağlamak için hesaba katmamız gereken etkenler var. Uygun erişim; daha rahat soluk alıp vermeyi, daha fazla boyun ve bel konforunu ve daha iyi ağırlık dağılımı ile bisiklet hakimiyetini sağlar. Söz konusu “ideal pozisyon”; sürüş stiline, esnekliğe, vücut orantılarına ve kadro yapısına göre çeşitlilik gösterir.

Dahası, vücudumuzun üst bölümünün sürüş sırasında aldığı pozisyon, sele üzerinde geçirilen kilometrelerin ardından evrim geçirir. Yani, formunuz ve esnekliğiniz geliştikçe, bisiklet üzerinde daha düşük ve yayılan bir vücut pozisyonu alırsınız.

Ne yazık ki, yukarıda bahsedilen ölçüler gibi, üst boru ve gidon sapı için belirlenmiş bir formül yok. Yol bisikletçileri için önerilen bir gösterge ise şöyle; sürüş sırasında elleriniz gidon kıvrımları üzerindeyken ön tekerlek göbeğine baktığınızda, ön tekerlek göbeğinin görünüşü gidon tarafından engellenmelidir. LeMond eller gidon üzerindeyken dirseklerin 65-70° açıyla bükülmesini tavsiye ediyor.

Yine de sayısal bir şeyler istiyorsanız kullandığınız bisikletin üst borusunu ve gidon sapını ölçün. Üst borunun uzunluğunu gidon sapının boyuna ekleyerek toplam üst ölçünüzü elde edebilirsiniz. Zamanla, daha ekonomik olacağı için, gidon boğazı ölçüleriyle oynayarak size en iyi uyabilecek değerlere ulaşmaya çalışın. Yinelemek istiyorum, burada uygulanabilecek kesin bir formül maalesef mevcut değil.

F.Gidon Ölçüsü
Yol ve dağ bisikletleri farklı enlerde ve bükümlerde piyasaya sürülmektedir. Pek çok bisiklet sürücüsü, omuzlarının genişliği (omuz eklemlerinin ara mesafesi) ile aynı ölçüde gidon kullanmayı tercih ederler. Daha geniş gidon kullanmak, göğsü açarak daha iyi nefes alıp vermeyi ve güç üretmeyi sağlar, ancak aerodinamik açıdan verimi düşürür. Daha kısa gidonlar ise manevra kabiliyetini arttırır. Örneğin New York’taki bisikletli kuryeler, akan trafikte daha hızlı hareket etmek için çok kısa gidonlar kullanırlar.

G.Krank Kolu Boyu

Doğru krank kolu (aynakol) boyu seçimi, sürücünün ölçüsüne ve sürüş stiline bağlıdır. Daha uzun krank kolları daha fazla güç üretilir, zincir büyük dişliler üzerindeyken pedal basmak kolaylaşır (özellikle yokuş tırmanırken). Diğer taraftan yüksek ritimle pedal çevirmek istiyorsanız standart krank kolları kullanmak daha iyi bir alternatiftir.

Başlangıç seviyesi için uzmanlar C-T ölçüsü 54cm olan yol bisikletleri için 170mm ve daha küçük boylarda krank kolları, 55-61cm ölçüsünde kadrolar için 170-172.5mm krank kolları ve 62cm ile daha büyük ölçüdeki bisikletler için 172.5-175mm’lik krank kolları kullanılmasını öneriyorlar.

Dağ bisikletlerine takılan krank kolları genelde yol bisikletlerinkinden 2.5-5mm daha uzundur; yani yol bisikletinde 172.5mm ölçüsünde krank kolu bulunan bir sürücü, kullanacağı dağ bisikleti için 175mm’lik bir krank seçmelidir.

No related posts.